Tại Việt Nam, cá lóc (còn gọi là cá quả, cá chuối, cá tràu) là nhóm cá nước ngọt cực kỳ phổ biến và có giá trị cao. Chúng thuộc họ Channidae, chi Channa.
Dưới đây là các loài cá lóc phổ biến nhất tại Việt Nam, được phân loại theo mục đích sử dụng và đặc điểm sinh học:
1. Cá lóc đồng (Cá lóc đen)
 |
| Channa striata - Cá lóc đồng, cá lóc đen (Nguồn: tepbac) |
Đây là loài phổ biến nhất, gắn liền với văn hóa ẩm thực của cả 3 miền.
Tên khoa học: Channa striata
Đặc điểm: Thân hình trụ dài, đầu bẹt giống đầu rắn, da màu đen xám hoặc nâu đen, bụng trắng. Khả năng sinh tồn cực cao, có thể sống trong môi trường thiếu oxy nhờ cơ quan hô hấp phụ.
Giá trị ẩm thực: Thịt chắc, ngọt, thơm và ít xương dăm. Là nguyên liệu chính cho các món đặc sản: Cá lóc nướng trui, canh chua, cá lóc kho tộ.
Giá trị kinh tế: Có giá trị cao nhất trong các loài cá thịt phổ biến. Hiện nay được nuôi quy mô lớn tại miền Tây và miền Trung.
2. Cá lóc bông
 |
| Channa micropeltes: Cá lóc bông |
 |
| Channa micropeltes: Cá lóc bông (Nguồn: LK Hòa) |
Loài có kích thước lớn nhất trong họ cá lóc tại Việt Nam.
Tên khoa học: Channa micropeltes
Đặc điểm: Thân có những vệt màu đen lớn (như hoa bông) nổi bật trên nền xám bạc. Lúc nhỏ cá có sọc cam dọc thân. Tính tình hung dữ, có thể đạt trọng lượng hơn 20kg trong tự nhiên. Cá lóc bông trưởng thành có thể nặng tới 20 - 30 kg. Tuy có thể ngắn hơn cá lóc mắt bò (Channa marulius) một chút (tối đa khoảng 130 - 150 cm), nhưng đây là loài có thể trọng lớn nhất và hung dữ nhất.
Giá trị ẩm thực: Thịt dai, hơi cứng hơn cá lóc đồng, thường được dùng làm chả cá, làm khô hoặc nhúng giấm.
Giá trị kinh tế: Chủ yếu được nuôi lồng bè tại các hồ thủy điện hoặc vùng ngập lũ. Gần đây, cá lóc bông con còn được ưa chuộng làm cá cảnh.
3. Cá dày
Thường bị nhầm lẫn với cá lóc đồng nhưng có hình dáng sắc sảo hơn.
Tên khoa học: Channa lucius
Đặc điểm: Đầu dài và nhọn hơn cá lóc, miệng rất rộng với nhiều răng sắc nhọn. Trên mình có hai hàng đốm đen chạy dọc theo thân.
Giá trị ẩm thực: Thịt cá dày rất thơm và béo, đặc biệt phần da dày và dai sần sật. Đây được xem là loại "thượng phẩm" trong nhóm cá lóc tại miền Tây.
Giá trị kinh tế: Hiếm hơn cá lóc đồng, chủ yếu khai thác từ tự nhiên nên giá thường cao gấp 1.5 - 2 lần cá lóc thường.
4. Cá lóc môi trề (Cá chuối hoa)
Tên khoa học: Channa maculata
Đặc điểm: Hình dáng khá giống cá lóc đồng nhưng phần môi dưới trề ra rõ rệt, vảy trên đầu nhỏ hơn. Phân bố chủ yếu ở miền Bắc và miền Trung.
Giá trị: Thịt thơm ngon, thường được săn đón vì độ hiếm và vị ngọt đậm đà.
5. Nhóm cá lóc cảnh (Cá chòi, Cá vây xanh)
Những năm gần đây, xu hướng nuôi cá lóc làm cảnh (Snakehead cá kiểng) bùng nổ tại Việt Nam.
Các loài tiêu biểu:
Cá lóc trân châu đen: Channa asiatica (nguồn gốc Bắc Việt Nam và Nam Trung Quốc).
Cá lóc vây xanh: Channa gachua (loài bản địa, sống ở suối).
Giá trị: Không dùng để ăn mà có giá trị thẩm mỹ cao. Có những con cá đột biến (như cá lóc nữ hoàng, hoàng đế) giá trị từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi con.
6. Cá lóc mắt bò (Cá lóc khổng lồ)
 |
| 5.22 Kg Great Snakehead (Channa marulius) (Nguồn: Megafishingthailand) |
Tên khoa học: Channa marulius
Kích thước: Đây thường được coi là loài có chiều dài lớn nhất trong chi. Trong tự nhiên, các báo cáo khoa học ghi nhận cá thể loài này có thể đạt chiều dài lên tới 180 cm (1.8 mét), mặc dù kích thước phổ biến hơn là khoảng 100 - 120 cm.
Đặc điểm: Thân hình rất dài, có một đốm đen lớn viền cam đặc trưng ở gần vây đuôi (trông giống mắt bò). Loài này phân bố chủ yếu ở khu vực Nam Á (Ấn Độ, Sri Lanka) và cũng được tìm thấy ở Đông Nam Á.
Bảng so sánh nhanh
| Tên loài | Tên khoa học | Kích thước tối đa | Thế mạnh |
| Cá lóc đồng | Channa striata | 60 - 90 cm | Ẩm thực phổ thông, nuôi thâm canh |
| Cá lóc bông | Channa micropeltes | 100 - 130 cm | Tăng trưởng nhanh, làm khô, làm chả |
| Cá dày | Channa lucius | 40 cm | Đặc sản quý, thịt béo, da dày |
| Cá lóc vây xanh | Channa gachua | 20 - 30 cm | Nuôi làm cảnh, phong thủy |
Phân loại khoa học:
- Channa gachua: Cá chòi, dwarf snakehead w
- Channa lucius: Cá dày
- Channa marulius: Cá lóc mắt bò (Cá lóc khổng lồ), bullseye snakehead, great snakehead (1.8m, dài nhất trong chi cá lóc) w
- Channa maculata: Cá lóc môi trề
- Channa micropeltes: Cá lóc bông (1.5m 30kg, lớn nhất hung dữ nhất trong chi cá lóc) w
- Channa striata: Cá lóc đồng w
0 Comments
Post a Comment