1. Giới thiệu chung về Họ Bọ hung

Họ Bọ hung (Scarabaeidae) là một trong những họ lớn và ấn tượng nhất trong bộ Bọ cánh cứng (Coleoptera). Với hơn 30.000 loài trên toàn thế giới, chúng không chỉ đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái (như làm sạch môi trường, cải tạo đất) mà còn là đối tượng săn đón hàng đầu của giới sưu tầm tiêu bản.

Tại Việt Nam, bạn có thể dễ dàng bắt gặp chúng từ những khu vườn ở nông thôn cho đến các vùng đất đang canh tác tại Long An hay Đồng Nai.

2. Đặc điểm nhận dạng "không thể nhầm lẫn"

Để phân biệt một chú bọ thuộc họ Scarabaeidae, bạn hãy chú ý các đặc điểm sau:

  • Thân hình: Thường dày, cứng cáp, hình bầu dục hoặc hình trụ.

  • Râu đầu: Râu kiểu "lá lược" (lamellate antennae) – các đốt cuối của râu có thể xòe ra như một chiếc quạt tí hon.

  • Chân trước: Có răng cưa hoặc dạng xẻng, giúp chúng đào bới đất cực kỳ hiệu quả.

  • Vũ khí: Các loài con đực thường sở hữu những chiếc sừng đồ sộ trên đầu hoặc ngực (như Kiến vương, Bọ hung ba sừng).

3. Phân loại các nhóm phổ biến tại Việt Nam

Trong họ này, có 3 nhóm (phân họ) mà bạn sẽ thường xuyên gặp nhất khi đi thực địa:

  • Nhóm Bọ hung thực thụ (Scarabaeinae): Những "vệ binh" chuyên lăn viên thức ăn trên mặt đất. Chỉ ăn phân.

  • Copris lunaris Scarabaeinae



  • Nhóm Kiến vương (Dynastinae): Những gã khổng lồ mạnh mẽ nhất với cặp sừng dũng mãnh. Đây là nhóm có giá trị thương mại cao nhất trong làm tiêu bản.

Kiến Vương (Dynastinae)


  • Nhóm Bọ hoa (Cetoniinae): Thường có màu sắc rực rỡ, kim loại (xanh lục, vàng đồng) và thường xuất hiện trên các bông hoa vào ban ngày.

4. Giá trị của Bọ hung trong nghiên cứu và nghệ thuật

Không chỉ dừng lại ở việc quan sát, việc nghiên cứu họ Bọ hung còn mang lại nhiều giá trị:

  • Trong tự nhiên: Chúng là những "kỹ sư" tài ba giúp phân hủy chất hữu cơ và làm tơi xốp đất.

  • Trong nghệ thuật tiêu bản: Nhờ lớp vỏ kitin rất dày và bền, bọ hung giữ được hình dáng và màu sắc gần như nguyên vẹn sau hàng chục năm. Một bộ sưu tập tiêu bản họ Bọ hung trong khung kính luôn mang lại vẻ sang trọng và huyền bí cho không gian làm việc.